ადვოკატთა ასოციაცია მესამე საკონტიტუციო სარჩელი ლაშა ჯანიბეგაშვილის
ეს სარჩელი ჰქონდა ლაშა ჯანიბეშვილს შეტანილი სანამ ადვოკატთა ეთიკის კომისიის თავმჯდომარე უჩივლებდა მისსავე ორგანოში
მიზეზი სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის დავალებებს ასრულებენ ეთიკის კომისიის წევრები ეს ინფორმაცია გაასაჯაროვა ადვოკატმა ლაშა ჯანიბეგაშვილმა
სარჩელის მიზანია, უკეთესი სამართლებრივი სისტემის შექმნა, სადაც ყველა ადვოკატისუფლებებიიქნება სათანადოდ დაცული მთელს ქვეყანაში, აღარ იქნება დისკირმინაციული მიდგომა დასამართლიანი სასამართლოს უფლება არ ექნებათ დარღვეული ადვოკატებს, ექნებათ მთელირიგი პრივილეგიები, რაც ბუნებრივია ადვოკატთა როლს გაზრდის საზოგადოებაში.
კონსტიტუციური სარჩელის არსი და დასაბუთება
მე, ლაშა ჯანიბეგაშვილი, საქართველოს ადვოკატი, ვასაჩივრებ „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონის იმ ნორმებს, რომლებიც ადვოკატის მიმართ დისციპლინური სახდელის დადების შესახებ საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის გადაწყვეტილების გასაჩივრებას აკავშირებს პირდაპირ მხოლოდ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სადისციპლინო პალატასთან, რითაც ადვოკატს ერთმევა შესაძლებლობა, ისარგებლოს სასამართლო დაცვის სრულფასოვანი, მრავალსაფეხურიანი და ეფექტიანი მექანიზმით.
სადავო რეგულირება, ჩემი შეფასებით, ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულ:
- სამართლიანი სასამართლოს უფლებას — საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტი;
- თანასწორობისა და დისკრიმინაციის აკრძალვის პრინციპს — საქართველოს კონსტიტუციის 11-ე მუხლი;
- პიროვნების თავისუფალი განვითარების უფლებას — საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისი კონსტიტუციური სტანდარტებიდან გამომდინარე.
1. სადავო ნორმის პრობლემა
„ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 35¹ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისი ჩანაწერი ითვალისწინებს, რომ ადვოკატს შეუძლია მისთვის დისციპლინური სახდელის დადების შესახებ ეთიკის კომისიის გადაწყვეტილება გაასაჩივროს პირდაპირ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სადისციპლინო პალატაში.
აღნიშნული სამართლებრივი მოდელი არსობრივად პრობლემურია, რადგან:
- ადვოკატის მიმართ დისციპლინური წარმოება პირველ ეტაპზე მიმდინარეობს თვითრეგულირებად პროფესიულ ორგანოში;ადვოკატთა ეთიკის კომისიაში
- ამ ორგანოს გადაწყვეტილება არ მოწმდება საერთო სასამართლოების პირველ და სააპელაციო ინსტანციებში;
- ადვოკატი, რომელიც თავად იცავს მოქალაქეთა უფლებებს სამსაფეხურიანი მართლმსაჯულებით, საკუთარი პროფესიული უფლების დაცვისას მოკლებულია იმავე ხარისხის საპროცესო გარანტიებს.
ამგვარი მოდელი ქმნის ვითარებას, როდესაც ეთიკის კომისიას, ფაქტობრივად, მინიჭებული აქვს ისეთი გავლენა, რომელიც თავისი შინაარსით უახლოვდება ორი ინსტანციის სასამართლოს ეფექტს, თუმცა თავად იგი არ არის კონსტიტუციური მნიშვნელობით დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლო.
2. სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევა
საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება, თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს; უზრუნველყოფილია საქმის სამართლიანი და დროული განხილვა.
სამართლიანი სასამართლოს უფლება არ ამოიწურება მხოლოდ ფორმალური გასაჩივრების შესაძლებლობით. იგი მოიცავს:
- დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი ორგანოს მიერ საქმის განხილვას;
- მხარეთა თანასწორობას;
- მტკიცებულებათა სრულფასოვან შეფასებას;
- დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებას;
- ეფექტიან სასამართლო კონტროლს;
- და, საბოლოოდ, უფლების რეალურ და არა ილუზორულ დაცვას.
საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, სამართლიანი სასამართლოს უფლების თითოეული კომპონენტი სახელმწიფოს მხრიდან უნდა იყოს უზრუნველყოფილი ისე, რომ ადამიანს ჰქონდეს რეალური განცდა, რომ იგი შეძლებს საკუთარი უფლებების ეფექტიან დაცვას სასამართლოში.
ამ კონტექსტში სადავო ნორმა არ აკმაყოფილებს კონსტიტუციურ სტანდარტს, რადგან ადვოკატს არ ეძლევა შესაძლებლობა, დისციპლინური პასუხისმგებლობის საკითხი თავდაპირველად განიხილოს საერთო სასამართლოს პირველ ინსტანციაში, შემდგომ კი ისარგებლოს სააპელაციო კონტროლით. შედეგად, სასამართლო დაცვის ინტენსივობა მცირდება და ადვოკატი თავსდება ნაკლებად დაცულ მდგომარეობაში.
3. დისკრიმინაცია პროფესიული ნიშნით
საქართველოს კონსტიტუციის 11-ე მუხლი კრძალავს დისკრიმინაციას.
ჩემი პოზიციით, სადავო ნორმა ქმნის პროფესიული ნიშნით დიფერენცირებულ და არათანაზომიერ რეჟიმს, რადგან:
- მოქალაქეები და იურიდიული პირები თავიანთი უფლებების დასაცავად სარგებლობენ საერთო სასამართლოების სრულფასოვანი ინსტანციურობით;
- მაშინ, როდესაც ადვოკატი — პროფესია, რომელსაც განსაკუთრებული კონსტიტუციური ფუნქცია აკისრია მართლმსაჯულების სისტემაში — საკუთარი პროფესიული უფლების დაცვისას მოკლებულია ანალოგიურ სტანდარტს.
ეს დიფერენცირება ვერ ჩაითვლება კონსტიტუციურად გამართლებულად, თუ სახელმწიფოს არ შეუძლია დაასაბუთოს, რომ ასეთი მკვეთრად განსხვავებული რეჟიმი ემსახურება ლეგიტიმურ მიზანს და არის აუცილებელი და პროპორციული.
4. თანაზომიერების პრინციპის დარღვევა
საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, უფლების შეზღუდვის გასამართლებლად აუცილებელია თანაზომიერების პრინციპის დაცვა. კერძოდ, უფლების მზღუდავი ნორმა უნდა:
- ემსახურებოდეს ლეგიტიმურ მიზანს;
- იყოს ამ მიზნის მიღწევის გამოსადეგი საშუალება;
- იყოს აუცილებელი;
- და არ უნდა ზღუდავდეს უფლებას იმაზე მეტად, ვიდრე ეს საჭიროა.
სადავო ნორმით დადგენილი რეგულირება ამ ტესტს ვერ გადის.
თუ მიზანი არის ადვოკატთა დისციპლინის უზრუნველყოფა, ამ მიზნის მიღწევა შესაძლებელია უფრო ნაკლებად მზღუდავი საშუალებითაც, მაგალითად:
- ეთიკის კომისიის გადაწყვეტილების გასაჩივრების დაშვებით საერთო სასამართლოს პირველ ინსტანციაში;
- შემდგომ სააპელაციო კონტროლის უზრუნველყოფით;
- ხოლო საბოლოოდ — საჭიროების შემთხვევაში — საკასაციო მექანიზმის გამოყენებით.
ამრიგად, მოქმედი მოდელი არ არის აუცილებელი და იწვევს უფლების გადაჭარბებულ შეზღუდვას.
5. მიუკერძოებლობისა და ობიექტური კონტროლის პრობლემა
ადვოკატის პროფესია სპეციფიკურია. პროფესიულ წრეში კონკურენცია მაღალია, ხოლო ეთიკის კომისიის წევრები ხშირად თავადაც პრაქტიკოსი ადვოკატები არიან. ასეთ პირობებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ დისციპლინური პასუხისმგებლობის საკითხის საბოლოო შემოწმება ხდებოდეს პროფესიული კორპორაციის გარეთ, დამოუკიდებელი სასამართლოს მიერ სრული მოცულობით.
როდესაც ადვოკატის საქმის განმხილველი ორგანო დაკომპლექტებულია იმავე პროფესიული წრის წარმომადგენლებით, ჩნდება ობიექტური მიუკერძოებლობის სტანდარტთან დაკავშირებული კითხვები, მით უფრო მაშინ, როცა საქმე ეხება იმ ადვოკატს, რომელიც საჯარო სივრცეში კრიტიკულად საუბრობს პროფესიული კორპორაციის ხელმძღვანელობასა და საქმიანობაზე.
ამიტომ, დამოუკიდებელი სასამართლო კონტროლის მაღალი სტანდარტი მოცემულ სფეროში არა სურვილი, არამედ კონსტიტუციური აუცილებლობაა.
6. გამოხატვის თავისუფლების შემაკავებელი ეფექტი
ადვოკატს მართლმსაჯულების სისტემაში განსაკუთრებული როლი აკისრია. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით, ადვოკატები წარმოადგენენ მნიშვნელოვან შუამავლებს საზოგადოებასა და სასამართლოს შორის, ხოლო მათ მიმართ სანქციას შესაძლოა ჰქონდეს „მსუსხავი ეფექტი“ გამოხატვის თავისუფლებაზე.
განსაკუთრებით პრობლემურია ის შემთხვევა, როდესაც დისციპლინური დევნა იწყება:
- ადვოკატის კრიტიკული შეფასებების,
- საჯარო პოზიციის,
- ან პროფესიულ სისტემაში არსებული ხარვეზების მხილების შემდეგ.
შეფასებითი მსჯელობის სიმართლის დამტკიცების მოთხოვნა, როგორც ევროპულ პრაქტიკაშია განმარტებული, თვითონვე შეიძლება წარმოადგენდეს აზრის თავისუფლებაში გაუმართლებელ ჩარევას.
ამიტომ, როდესაც ეთიკის მექანიზმი გამოიყენება კრიტიკული აზრის საპასუხოდ, სასამართლო კონტროლი უნდა იყოს განსაკუთრებით მკაცრი, სრულფასოვანი და მრავალსაფეხურიანი.
7. კონკრეტული ფაქტობრივი კონტექსტი
ჩემს მიმართ დაწყებულია არაერთი დისციპლინური წარმოება, რომლებიც, ჩემი შეფასებით, უკავშირდება:
- ჩემს მიერ საჯაროდ გამოთქმულ კრიტიკულ მოსაზრებებს;
- ადვოკატთა ასოციაციის საქმიანობის მხილებას;
- და საკონსტიტუციო სამართალწარმოების დაწყებას.
ამასთან, არსებობს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს შერჩევითი სამართლისა და პროფესიული ნიშნით დევნის ნიშნებზე, რადგან ანალოგიურ შემთხვევებში სხვა პირების მიმართ დისციპლინური დევნა არ დაწყებულა.
ჩემი მტკიცებით, სადავო ნორმა სწორედ ამგვარ პრაქტიკას აძლიერებს, რადგან ეფექტიანი სასამართლო კონტროლის ნაცვლად ადვოკატი რჩება კორპორაციული დისციპლინური მექანიზმის ქვეშ, რომელსაც არ ახლავს საკმარისი გარანტიები.
8. სარჩელის მიზანი
ჩემი საკონსტიტუციო სარჩელის მიზანია არა მხოლოდ ინდივიდუალური უფლების დაცვა, არამედ ისეთი სამართლებრივი გარემოს ჩამოყალიბება, სადაც:
- ადვოკატთა უფლებები იქნება სათანადოდ დაცული;
- აღარ იარსებებს დისკრიმინაციული და შერჩევითი მიდგომა;
- სამართლიანი სასამართლოს უფლება არ იქნება შეზღუდული პროფესიული კორპორაციის შიდა მექანიზმებით;
- და ადვოკატის პროფესიის საზოგადოებრივი როლი გაძლიერდება დამოუკიდებლობისა და ინსტიტუციური გარანტიების საფუძველზე.
ეს ემსახურება არა კერძო ინტერესს, არამედ მართლმსაჯულების სისტემის გაჯანსაღებას და ქვეყანაში უკეთესი სამართლებრივი სისტემის შექმნას.
9. შუამდგომლობა სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების შესახებ
ვინაიდან ჩემს მიმართ მიმდინარეობს რამდენიმე დისციპლინური საქმე და არსებობს რეალური საფრთხე, რომ საკონსტიტუციო სამართალწარმოების დასრულებამდე მიღებულ იქნეს ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც გამოიწვევს ჩემი პროფესიული სტატუსის შეჩერებას ან შეწყვეტას, ვითხოვ სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერებას საქმის საბოლოო გადაწყვეტამდე.
ასეთი ღონისძიების საჭიროება განპირობებულია იმით, რომ:
- შემდგომში მიღებული საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიძლება პრაქტიკულად უფუნქციო გახდეს;
- პროფესიული საქმიანობის შეჩერება გამოიწვევს მძიმე და ძნელად გამოსასწორებელ შედეგებს;
- სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს არა მხოლოდ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებას, არამედ მისი ეფექტიანი რეალიზაციის შესაძლებლობასაც.
თუ საკონსტიტუციო სასამართლო საბოლოოდ დაადგენს, რომ სადავო ნორმები არაკონსტიტუციურია, მაგრამ მანამდე ჩემს მიმართ დისციპლინურ საქმეებზე უკვე იქნება მიღებული ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც შეუქცევად ზიანს მომაყენებს, კონსტიტუციური დაცვის მექანიზმი რეალურ ეფექტს დაკარგავს.
10. დასკვნა
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვთვლი, რომ „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო ნორმები:
- არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტით დაცულ სამართლიანი სასამართლოს უფლებას;
- ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 11-ე მუხლით განმტკიცებულ თანასწორობისა და დისკრიმინაციის აკრძალვის პრინციპს;
- არ შეესაბამება უფლების შეზღუდვის თანაზომიერების კონსტიტუციურ სტანდარტს;
- და ქმნის ადვოკატთა მიმართ ისეთი დისციპლინური დევნის შესაძლებლობას, რომელიც ვერ აკმაყოფილებს დამოუკიდებლობის, მიუკერძოებლობისა და ეფექტიანი სასამართლო დაცვის მოთხოვნებს.
შესაბამისად, ვითხოვ, საკონსტიტუციო სასამართლომ სადავო ნორმები არაკონსტიტუციურად ცნოს.
უკანონო ზეწოლა ადვოკატ ლაშა ჯანიბეგაშვილზე
ქვემოთ ოფიციალურად არის ატვირთული საკონსტიტუციო სარჩელი რომელიც არსებითად განნხილვაზე გავიდა და ადვოკატ ლაშა ჯანიბეგაშვილს უკანონო ზეწოლის შედეგად გამოახმობინეს
იხილეთ გადმოსაწერი ლინკით მე3 საკონსტიტუციო სარჩელი ჯანიბეგაშვილის ასოციაციის წინააღმდეგ
იხილეთ ასევე ევროკავშირის გრანტებით მითვისება — საქართველოს ადვოკატთა ასოციაცია
იხილეთ ასევე ვინ არიან ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის წევრები ანა ლორია და ნათია ჩიტაშვილი რატო უწოდებენ მათ თაღლითებს
გამოქვეყნდა: 2026-04-13 00:00:00